درکش؛ تکهای از شمال در دل خراسان ، سفر به تنها جنگل بلوط شرق ایران
شاید وقتی نام “خراسان” را میشنوید، ناخودآگاه به یاد دشتهای وسیع، کویرهای پرستاره و یا مزارع زعفران و زرشک بیفتید. اما اگر به شما بگویم در خراسان شمالی، جایی وجود دارد که ابرها به زمین میرسند، جنگلهای انبوه کوهستانی نفس میکشند و رودخانهها با خروشی بیپایان از دل درهها میگذرند، چه میگویید؟
اینجا روستای درکش است؛ سرزمینی که تمام معادلات ذهنی شما از طبیعت شرق ایران را برهم میزند. درکش، نه یک روستای معمولی، بلکه یک موزه طبیعی زنده و بازماندهای از جنگلهای چند میلیون ساله هیرکانی است که به طرزی معجزهآسا در این گوشه از ایران جا خوش کرده است. اگر به دنبال مقصدی خنک، سرسبز و متفاوت برای سفر بعدی خود هستید، با ما در این سفر مجازی به بهشت گمشدهی مانه و سملقان همراه شوید.
چرا روستای درکش خاص است؟ (راز بلوطها)
مهمترین ویژگی که درکش را از هزاران روستای خوشآبوهوای دیگر ایران متمایز میکند، پوشش گیاهی منحصربهفرد آن است. درکش تنها زیستگاه طبیعی جنگلهای بلوط در شرق ایران است.
در حالی که درختان بلوط را معمولاً نماد کوهستانهای زاگرس در غرب کشور میدانیم، دیدن انبوه درختان بلوط (از نوع “بلند مازو”) در شمال شرق ایران، پدیدهای شگفتانگیز برای گیاهشناسان و طبیعتگردان است. این روستا در واقع حد فاصل بین جنگلهای مرطوب شمال (هیرکانی) و اقلیم نیمهخشک خراسان است؛ جایی که طبیعت تصمیم گرفته شاهکاری از تضاد و زیبایی خلق کند.
موقعیت جغرافیایی و مسیر دسترسی
روستای درکش در استان خراسان شمالی، شهرستان مانه و سملقان و در فاصله ۳۰ کیلومتری شهر آشخانه (مرکز شهرستان) و حدود ۷۰ کیلومتری شهر بجنورد (مرکز استان) واقع شده است.
چگونه به درکش برویم؟
- از سمت مشهد یا بجنورد: وارد جاده آسیایی به سمت شمال (جنگل گلستان) شوید. پس از رسیدن به آشخانه، مسیر خود را به سمت روستای کلاله و سپس درکش ادامه دهید. تابلوهای راهنما شما را به خوبی هدایت میکنند.
- از سمت تهران یا شمال: اگر از مسیر گرگان و جنگل گلستان میآیید، نرسیده به آشخانه، باید وارد مسیر فرعی شوید که به سمت درکش میرود.
جاده منتهی به روستا آسفالته است، اما پیچوهرهای کوهستانی و مناظر درههای عمیق اطراف، رانندگی با احتیاط را میطلبد. همانطور که در جاده پیش میروید، کمکم تغییر دما و پوشش گیاهی را حس خواهید کرد؛ هوا خنکتر شده و درختان متراکمتر میشوند.
جاذبههای طبیعی: در درکش چه ببینیم؟
سفر به درکش، سفر به دلِ بکرترین مناظر طبیعی است. در اینجا فهرستی از دیدنیهای غیرقابلانصراف این منطقه را برایتان آوردهایم:
جنگلنوردی و کوهپیمایی (ترکینگ)
درکش بهشت کوهنوردان و طبیعتگردان است. مسیرهای متعددی برای پیادهروی وجود دارد:
- مسیرهای سبک: پیادهروی در حاشیه رودخانه و باغهای گردو و گیلاس اطراف روستا که برای خانوادهها مناسب است.
- مسیرهای سنگین: صعود به ارتفاعات “یامان داغی” یا پیمایش در عمق جنگلهای بلوط که نیازمند آمادگی جسمانی، کفش مناسب و ترجیحاً راهنمای محلی است. در اعماق این جنگلها، سکوتی حکمفرماست که تنها با آواز پرندگان شکسته میشود.
رودخانه خروشان درکش (زوهار)
شاهرگ حیاتی این منطقه، رودخانهای است که از دل کوههای “یامان داغی” سرچشمه میگیرد. این رودخانه که در میان مردم محلی به نامهای مختلفی شناخته میشود، از میان روستا میگذرد و فضای مناسبی برای اتراق، ماهیگیری (با مجوز) و آببازی در فصل تابستان فراهم میکند. صدای برخورد آب با سنگهای صیقلی بستر رودخانه، موسیقی متنی است که در تمام طول اقامتتان خواهید شنید.
آبشارها و چشمهسارها
در درهها و ارتفاعات اطراف درکش، چشمههای آب شیرین و آبشارهای فصلی و دائمی متعددی وجود دارد. معروفترین آنها در مسیرهای کوهپیمایی قرار دارند که برای رسیدن به آنها باید کمی سختی راه را به جان بخرید، اما منظرهای که میبینید ارزش هر قدم را دارد. آبشار “کندزو” یا آبشارهای منطقه “سردابه” از جمله این زیباییها هستند.
حیات وحش متنوع
اگر خوششانس باشید و سکوت را رعایت کنید، ممکن است در ارتفاعات و مناطق حفاظتشدهی اطراف، گونههای جانوری نظیر قوچ و میش، خوک وحشی، خرس قهوهای و پرندگان شکاری متنوعی مثل عقاب و شاهین را مشاهده کنید. این منطقه تحت حفاظت محیط زیست قرار دارد و شکار در آن ممنوع است.
داروخانه طبیعی (گیاهان دارویی)
روستای درکش به عنوان کلکسیونی از گیاهان دارویی شناخته میشود. بیش از ۳۸۰ گونه گیاه دارویی در این منطقه شناسایی شده است که حدود ۸۰ گونه از آنها بسیار کمیاب هستند.
در فصل بهار، دشتها و کوهپایههای درکش مملو از آویشن، کاکوتی، بابونه، بومادران و چای کوهی میشود. بسیاری از گردشگران صرفاً برای جمعآوری این گیاهان معطر و شفابخش به درکش سفر میکنند. عطر این گیاهان در هوا چنان غلیظ است که ریههایتان را جلا میدهد.
فرهنگ مردم و جاذبههای مردمشناسی
ساکنان روستای درکش عمدتاً از قومیت کُرد (کرمانج) هستند. فرهنگ غنی کرمانجهای خراسان در جایجای این روستا قابل مشاهده است.
- زبان و گویش: مردم به زبان شیرین کرمانجی صحبت میکنند و بسیار مهماننواز هستند.
- موسیقی: موسیقی مقامی خراسان و نوای دوتار، بخشی جداییناپذیر از زندگی مردم این دیار است. اگر شانس شرکت در یک مراسم محلی را داشته باشید، نوای دوتار و آوازهای کرمانجی (بخشی) روح شما را تسخیر خواهد کرد.
- پوشش محلی: در مراسم و جشنها، زنان روستا لباسهای سنتی کرمانجی بر تن میکنند که با دامنهای پرچین، رنگهای شاد و روسریهای مزین به سکه و پولک، جلوهای بینظیر دارند.
- سوغات و غذا:
- محصولات باغی: گردو، هلو، گیلاس، سیب و انگور درکش بسیار مرغوب هستند.
- نان محلی: نانهای فتیر و قتلمه که با سبزیجات کوهی معطر پخته میشوند، بهترین میانوعده برای کوهنوردی هستند.
- عسل: عسل طبیعی درکش به دلیل تنوع گلها و گیاهان دارویی منطقه، خواص درمانی فوقالعادهای دارد.
- فرآوردههای دامی: روغن زرد حیوانی، کشک، قرهقروت و ماست محلی (ماست پوستی) طعمی دارند که در هیچ فروشگاهی پیدا نمیکنید.
بهترین زمان سفر به درکش
روستای درکش منطقهای کوهستانی است و آبوهوای آن در هر فصل رنگ و بویی خاص دارد:
بهار (بهشت رنگها): از اواسط فروردین تا اواخر خرداد، درکش در زیباترین حالت خود قرار دارد. رودخانهها پرآبترین زمان خود را سپری میکنند، دشتها سبز مخملی هستند و گلهای وحشی همهجا را فرش کردهاند.
تابستان (فرار از گرما): وقتی تمام شهرهای ایران در گرمای تابستان میسوزند، درکش هوایی خنک و مطبوع دارد. شبهای تابستان درکش حتی ممکن است نیاز به پتو داشته باشید! این فصل برای آبتنی و میوهچینی عالی است.
پاییز (پادشاه فصلها): اگر عکاس هستید، پاییز درکش را از دست ندهید. جنگلهای بلوط به طیفی از رنگهای زرد، نارنجی، قرمز و قهوهای تبدیل میشوند. قدم زدن روی برگهای خشک و تنفس هوای مهآلود پاییزی، حسی رمانتیک و شاعرانه دارد.
زمستان (سکوت سفید): زمستانهای درکش سرد و پربرف است. اگر تجهیزات کافی دارید و عاشق مناظر برفی و سکوت مطلق هستید، زمستان هم میتواند جذاب باشد، اما دسترسی به برخی مناطق ممکن است دشوار شود.
اقامت در درکش: کجا بمانیم؟
خوشبختانه در سالهای اخیر زیرساختهای گردشگری در این روستا پیشرفت خوبی داشته است:
- اقامتگاههای بومگردی: چندین اقامتگاه بومگردی با معماری سنتی در روستا فعال هستند. اقامت در خانههای کاهگلی با ایوانهای چوبی، خوردن غذای محلی دستپخت زنان روستا و خوابیدن زیر کرسی در فصل سرما، تجربهای است که هتلهای لوکس نمیتوانند ارائه دهند.
- خانه مسافر: برخی از اهالی روستا اتاقها یا سوئیتهای خود را به گردشگران اجاره میدهند.
- کمپینگ: اگر اهل چادر زدن هستید، مکانهای مشخصی در حاشیه رودخانه یا نزدیک روستا برای کمپینگ وجود دارد. (توجه: حتماً در مکانهای امن و دور از بستر رودخانه چادر بزنید و مراقب حیوانات وحشی در شب باشید).
نکات ضروری و ایمنی برای گردشگران
کفش مناسب: برای پیادهروی در جنگل و مسیرهای سنگلاخی، حتماً کفش کوهنوردی یا کتانی مقاوم بپوشید.
حفاظت از محیط زیست: جنگلهای درکش میراثی ارزشمند و شکننده هستند. لطفاً، لطفاً و لطفاً هیچ زبالهای (حتی پوست میوه) در طبیعت رها نکنید. آتش را فقط در مکانهای مشخص روشن کنید و قبل از ترک محل از خاموش شدن کامل آن مطمئن شوید. شکستن شاخه درختان بلوط یا کندن بوتهها آسیبی جبرانناپذیر به این اکوسیستم میزند.
خرید از محلیها: با خرید محصولات ارگانیک، صنایع دستی و گیاهان دارویی از مردم روستا، به اقتصاد محلی کمک کنید و انگیزه آنها را برای حفظ طبیعت و فرهنگشان بالا ببرید.
تجهیزات: کرم ضدآفتاب، کلاه، عینک، پاوربانک و لباس گرم (حتی در تابستان برای شبها) همراه داشته باشید.
احترام به فرهنگ بومی: هنگام عکاسی از مردم محلی، حتماً از آنها اجازه بگیرید. به حریم خصوصی باغها و مزارع روستاییان احترام بگذارید.
کلام آخر
روستای درکش، نگین سبز خراسان شمالی، جایی است که میتوانید در آن ریههایتان را از اکسیژن خالص پر کنید، چشمانتان را به ضیافت رنگها ببرید و برای چند روزی از هیاهوی زندگی شهری و آلودگی فاصله بگیرید. اینجا جایی است که بلوطهای کهنسال، قصههای هزاران ساله را در گوش باد زمزمه میکنند.
سفر به درکش تنها یک تفریح نیست؛ یک کاوش در قلب طبیعتی است که نظیرش را در کمتر جایی از ایران میتوان یافت. پس کولهبارتان را ببندید و راهی این مقصد رویایی شوید، اما فراموش نکنید که ما در این طبیعت مهمانیم و وظیفه داریم آن را همانطور زیبا و پاک برای آیندگان حفظ کنیم.
تجربه شما: آیا تا به حال به روستای درکش سفر کردهاید؟ کدام جاذبهی آن برایتان جذابتر بود؟ نظرات و تجربیات خود را با ما در میان بگذارید.
