تهران، شهر بزرگ و مدرن ایران، هر ساله میزبان گردشگران بسیاری از سراسر کشور و جهان است. این کلانشهر علاوه بر جاذبههای طبیعی و تاریخی متنوع، دارای اماکن زیارتی ارزشمند و مقدسی است که نقش مهمی در هویت فرهنگی و مذهبی آن دارند. امامزاده صالح تهران یکی از شناختهشدهترین زیارتگاههای پایتخت است که در میان مردم جایگاهی ویژه دارد. در این مطلب، به معرفی کامل امامزاده صالح، تاریخچه، معماری، بازسازیها و جاذبههای اطراف آن میپردازیم.
تاریخچه امامزاده صالح
امامزاده صالح یکی از زیارتگاههای قدیمی تهران است که در منطقه تجریش و محدوده شمیرانات قرار دارد. بنای اولیه مقبره و صحن امامزاده به قرن پنجم هجری قمری بازمیگردد و پس از حمله مغولان به شهر ری در سال ۶۱۷ هجری قمری شکل گرفت. این مکان در جریان حملات مغول دچار ویرانی شد، اما در دوران حکومت غازانخان ایلخانی و در حدود سال ۷۰۰ هجری قمری مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت.
در گذشته، صحن امامزاده بخشی از قبرستان قدیمی تهران بهشمار میرفت، اما با گذشت زمان دفن اموات در این مکان ممنوع شد و آثار قبرهای قدیمی بهتدریج از بین رفت.
امامزاده صالح کیست؟
امامزاده صالح فرزند امام موسی کاظم (ع) و برادر امام رضا (ع) است. ایشان در اواخر قرن دوم هجری قمری، پس از آگاهی از ولیعهدی امام رضا (ع)، از عراق به سمت ایران حرکت کرد و در مسیر سفر خود مدتی در منطقه شمیران توقف داشت. طبق روایات تاریخی، ایشان در همان محل اقامت به شهادت رسید و پیکر مطهرش در باغی به نام جنت گلشن، در کنار درخت چناری بزرگ به خاک سپرده شد.
امروزه، مرقد امامزاده صالح یکی از شلوغترین و پرطرفدارترین زیارتگاههای تهران و حتی مناطق اطراف آن به شمار میرود.
معماری امامزاده صالح تهران
معماری امامزاده صالح ترکیبی از سبک سنتی و عناصر معماری دورههای مختلف تاریخی است. مساحت این مجموعه مذهبی حدود سه هزار متر مربع بوده و از نظر وسعت، یکی از بزرگترین امامزادههای ایران محسوب میشود.
فضای امامزاده شامل بخشهای قدیمی و قسمتهایی است که در سالهای بعد، بهویژه پس از انقلاب اسلامی، ساخته یا تکمیل شدهاند. این مجموعه دارای سه ورودی اصلی است که دو ورودی به بازار تجریش و یک ورودی به سمت پایانه حملونقل شهری باز میشود. در داخل حرم، چهار ایوان دیده میشود و در زیرزمین، سردابهای قرار دارد که قبر مطهر امامزاده در مرکز آن واقع شده است.
در میانه صحن، حوض بزرگی با گلدانهای زیبا اطراف آن قرار دارد که جلوهای دلنشین به فضای زیارتگاه بخشیده است. هر ساله در روز پنجم ذیالقعده، مراسم بزرگداشتی به مناسبت سالروز این امامزاده در این مکان برگزار میشود.
بازسازیها و مرمتهای امامزاده صالح
امامزاده صالح در دورههای مختلف تاریخی بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. نخستین بازسازی ثبتشده به دوران فتحعلیشاه قاجار بازمیگردد. در صحن شمالی این مجموعه، بخشهایی مانند مسجد، حسینیه و حمام در دوره قاجار ساخته شد. در اواخر این دوره نیز ضریح نقرهای مشبک امامزاده وقف شد.
در دهههای اخیر، فضاهای جدیدی مانند سالن برگزاری مراسم مذهبی، سرویسهای بهداشتی و رواقهای آینهکاریشده به مجموعه اضافه شدهاند. همچنین گنبد قدیمی تخریب و گنبدی بزرگتر جایگزین آن شد و گلدسته فعلی نیز در سالهای بعد به بنا افزوده شد.
مقبره شهدا در امامزاده صالح
یکی از بخشهای مهم زیارتگاه امامزاده صالح، مقبره شهدا است. در این مجموعه، مزار شهدای گمنام، شهدای هستهای از جمله شهید محسن فخریزاده و تعدادی از شهدای حوادث معاصر قرار دارد. بسیاری از زائران پس از زیارت امامزاده، برای ادای احترام به این شهدا نیز مراجعه میکنند.
درخت چنار کهنسال امامزاده صالح
در گذشته، در محوطه امامزاده صالح درخت چناری عظیم و کهنسال با قدمتی بیش از هشتصد سال وجود داشت که یکی از جاذبههای طبیعی مشهور تهران محسوب میشد. این درخت در سفرنامه جهانگردان معروفی همچون مارکوپولو و گیوم آنتوان اولیویه ذکر شده است.
در اطراف این چنار، قناتهایی وجود داشت که آب مورد نیاز آن را تامین میکرد. این محل در گذشته جایگاه استراحت کاروانیان، اقامه نماز و حتی آموزش علوم دینی بوده است. متأسفانه این درخت در اثر آتشسوزی آسیب دید و در سالهای بعد بهطور کامل قطع شد.
جاذبههای دیدنی اطراف امامزاده صالح
اطراف امامزاده صالح از نظر گردشگری بسیار غنی است. از جمله جاذبههای نزدیک این زیارتگاه میتوان به بازار تجریش، مراکز خرید اطراف میدان تجریش، کاخ سعدآباد، باغموزه هنر ایرانی و سایر اماکن دیدنی شمال تهران اشاره کرد که همگی در فاصلهای کوتاه از امامزاده قرار دارند.
مسیر دسترسی به امامزاده صالح تهران
منطقه تجریش یکی از شلوغترین و پرترددترین نقاط تهران است. بهترین راه دسترسی به امامزاده صالح استفاده از مترو و اتوبوسهای شهری است که ایستگاههای آنها در نزدیکی حرم قرار دارد. در صورت استفاده از خودروی شخصی نیز، پارکینگهای طبقاتی و عمومی متعددی در اطراف میدان تجریش وجود دارد.
آدرس امامزاده صالح
تهران، میدان تجریش، ضلع جنوب شرقی میدان
امامزاده صالح فرزند کدام امام است؟
امامزاده صالح فرزند امام موسی کاظم (ع) و برادر امام رضا (ع) است.
قدمت امامزاده صالح به چه زمانی برمیگردد؟
قدمت اولیه بنای امامزاده صالح به قرن پنجم هجری قمری بازمیگردد.
چرا امامزاده صالح اهمیت زیادی دارد؟
به دلیل انتساب به خاندان اهل بیت (ع)، تاریخچه کهن و جایگاه ویژه مذهبی در میان مردم تهران اهمیت زیادی دارد.
بهترین زمان زیارت امامزاده صالح چه زمانی است؟
تمام طول سال امکان زیارت وجود دارد، اما روزهای مذهبی و ساعات غیر اوج شلوغی مناسبتر هستند.
چگونه به امامزاده صالح دسترسی داشته باشیم؟
بهترین مسیر استفاده از مترو و اتوبوسهای شهری تا میدان تجریش است.
در اطراف امامزاده صالح چه جاهای دیدنی وجود دارد؟
بازار تجریش، کاخ سعدآباد و باغموزه هنر ایرانی از مهمترین جاذبههای اطراف هستند.
