دو روی یک سکه؛ راهنمای جامع گشت‌وگذار در «دربند» و «درکه»، ریه‌های تنفسی تهران

تهران، کلان‌شهری که اغلب با ترافیک، برج‌های بلند و هیاهوی بی‌پایانش شناخته می‌شود، رازی بزرگ در سینه دارد. اگر سرتان را بالا بگیرید و به سمت شمال نگاه کنید، دیواری عظیم و استوار از کوه‌های البرز را می‌بینید که همچون محافظی مهربان، شهر را در آغوش گرفته‌اند. درست در دامنه همین کوه‌ها، دو دهکده قدیمی و خوش‌آب‌وهوا به نام‌های «دربند» و «درکه» قرار دارند که حکم پناهگاه را برای پایتخت‌نشینان و بهشتی خنک را برای گردشگران دارند.

اما سوال همیشگی مسافران این است: دربند برویم یا درکه؟ تفاوت این دو چیست؟ کدامیک خوشمزه‌تر و کدامیک خلوت‌تر است؟ در این مقاله، ما کفش‌های کوهنوردی را به پا می‌کنیم و شما را به سفری در کوچه باغ‌های گردو، کنار رودخانه‌های خروشان و در میان عطر کباب و لواشک می‌بریم. با ما همراه باشید.

دربند؛ ضیافت رنگ، طعم و هیاهو

دربند، قدیمی‌ترین و شاید مشهورترین تفرجگاه تهران است. نام دربند با «تجریش» گره خورده است. اگر به دنبال جایی هستید که انرژی در آن موج می‌زند، رستوران‌های لوکس و سنتی کنار هم ردیف شده‌اند و شب‌ها تا صبح بیدار است، دربند انتخاب اول شماست.

استقبال باشکوه: میدان سربند و مجسمه کوهنورد

سفر شما به دربند از «میدان سربند» آغاز می‌شود. نماد اصلی این منطقه، مجسمه مسی‌رنگ و استواری از یک کوهنورد است که سال‌هاست به مسافران خوش‌آمد می‌گوید. این مجسمه که از روی چهره «امیر شاه‌قدمی» (گروهبان ارتش و کوهنورد برجسته ایرانی) ساخته شده، محبوب‌ترین نقطه برای گرفتن عکس یادگاری است. ایستادن کنار این مجسمه یعنی شما رسماً وارد قلمرو کوهستان شده‌اید.

تله ترش و شیرین: دنیای آلوچه‌ها

به محض عبور از مجسمه، با صحنه‌ای مواجه می‌شوید که آب دهانتان را راه می‌اندازد. ده‌ها مغازه کوچک و بزرگ که سینی‌های بزرگ لواشک، آلوچه، زردآلو، اخته و تمشک را به شکلی هنرمندانه چیده‌اند. اینجا را می‌توان «موزه مزه‌های ترش» نامید. فروشندگان با روی باز به شما تستر می‌دهند و مقاومت در برابر خریدن یک لیوان آلوچه با گلپر و نمک، تقریباً غیرممکن است. این بخش از مسیر، پرجنب‌وجوش‌ترین قسمت دربند است.

تله‌سیژ دربند: پرواز بر فراز دره

اگر حوصله پیاده‌روی طولانی ندارید یا می‌خواهید کوه را از زاویه‌ای دیگر ببینید، تله‌سیژ دربند در خدمت شماست. این بالابرهای روباز، شما را از میان درختان و بالای سر رستوران‌ها به ارتفاعات بالاتر می‌برند. هیجان معلق بودن در هوا و تماشای منظره شهر تهران که زیر پایتان گسترده شده، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی است. ایستگاه مقصد، روستای «پس‌قلعه» است که فضایی بکرتر و آرام‌تر دارد.

مسیر کوهنوردی حرفه‌ای

دربند فقط برای شکم‌گردی نیست. اگر از رستوران‌ها عبور کنید و به بالا رفتن ادامه دهید، وارد مسیر کوهنوردی جدی می‌شوید. این مسیر شما را به «آبشار دوقلو» و پناهگاه معروف «شیرپلا» می‌رساند. مسیری که نیازمند کفش مناسب و آمادگی جسمانی است، اما پاداش آن دیدن طبیعتی وحشی و زیباست.

 رستوران‌گردی: ضیافت روی آب

ویژگی منحصربه‌فرد دربند، معماری رستوران‌های آن است. تخت‌های سنتی با فرش‌های ایرانی و پشتی، درست روی بستر رودخانه یا در تراس‌هایی طبقاتی بر دیواره کوه قرار گرفته‌اند. تصور کنید روی تختی نشسته‌اید، پاهایتان را دراز کرده‌اید، صدای برخورد آب با صخره‌ها در گوشتان است و سفارش شما (یک سینی کباب بختیاری، دیزی سنگی یا چای دودی با خرما) از راه می‌رسد. رستوران‌های دربند هم برای قرارهای عاشقانه و هم برای دورهمی‌های شلوغ خانوادگی ایده‌آل هستند. شب‌های دربند با نورپردازی‌های رنگارنگ رستوران‌ها، فضایی رویایی و زنده دارد.

درکه؛ نغمه آرامش و طبیعت‌گردی

اگر دربند را یک جوان پرشور و هیجانی تصور کنیم، درکه همانند دوستی آرام، متین و عاشق طبیعت است. درکه در غرب ولنجک و در نزدیکی محله اوین قرار دارد. اینجا خبری از زرق‌وبرق‌ و شلوغی بیش‌ازحد دربند نیست؛ در عوض، صدای پرندگان و رودخانه واضح‌تر شنیده می‌شود.

معماری سنتی و کوچه باغ‌ها

ورودی درکه حال و هوای روستایی خود را بیشتر حفظ کرده است. خانه‌هایی با سقف شیروانی، دیوارهای کاهگلی و کوچه‌های باریک که هنوز بوی قدیم را می‌دهند. مسیر درکه شیب ملایم‌تری نسبت به دربند دارد و پیاده‌روی در آن برای سالمندان و کودکان راحت‌تر است. سایه درختان چنار و گردو در تمام طول مسیر بر سر شماست و حتی در ظهر تابستان هم نسیم خنکی صورتتان را نوازش می‌دهد.

 پناهگاه پلنگ‌چال

مسیر درکه در نهایت به پناهگاه پلنگ‌چال می‌رسد. مسیری که حدود ۲ تا ۳ ساعت (بسته به سرعت شما) زمان می‌برد. این مسیر نسبت به شیرپلا (دربند) ایمن‌تر و هموارتر است و خطر پرتگاه کمتری دارد. در طول راه کافه‌های کوهستانی ساده‌ای وجود دارند که با املت، عدسی و چای کوهی از کوهنوردان پذیرایی می‌کنند. اینجا تجملات جایی ندارد، هرچه هست صفا و سادگی است.

 رودخانه درکه: همراه همیشگی

بر خلاف دربند که گاهی تخت‌های رستوران روی رودخانه را می‌پوشانند، در درکه رودخانه آزاد و رهاست. مسیر پیاده‌روی دقیقاً در موازات رودخانه پیش می‌رود. در بسیاری از نقاط می‌توانید کنار آب بنشینید، دستتان را در آب خنک فرو ببرید و از پیک‌نیک‌های ساده لذت ببرید.

 جنگل کارا: رازی در دل کوه

یکی از جواهرات پنهان درکه، جنگل کارا است. اگر حدود ۴۰ دقیقه تا یک ساعت از میدان درکه پیاده‌روی کنید، به دوراهی‌ای می‌رسید که شما را به سمت چپ و جنگل کارا هدایت می‌کند. اینجا یکی از معدود جنگل‌های طبیعی باقی‌مانده در دامنه‌های توچال است. درختان ازگیل وحشی و گردو در پاییز منظره‌ای طلایی و جادویی می‌سازند که برای عکاسی بی‌نظیر است.

 هفت حوض درکه

در بخشی از مسیر رودخانه، صخره‌های سنگی به گونه‌ای فرسایش یافته‌اند که حوضچه‌هایی طبیعی و پشت‌سرهم ایجاد کرده‌اند که به «هفت حوض» معروف است. در فصل تابستان، بسیاری از کوهنوردان در این حوضچه‌ها تنی به آب می‌زنند تا خستگی راه را بشویند.

نبرد تن‌به‌تن: دربند یا درکه؟ (راهنمای انتخاب)

برای اینکه راحت‌تر تصمیم بگیرید، این مقایسه سریع به شما کمک می‌کند:

شکم‌گردی در ارتفاعات: چه بخوریم؟

فرهنگ غذایی در کوهپایه‌های تهران خاص و دوست‌داشتنی است. چه در دربند باشید چه در درکه، این خوراکی‌ها را نباید از دست بدهید:

• بلال ذغالی: بلال‌هایی که توی آب‌نمک خوابانده شده و روی آتش کباب می‌شوند.

• باقالی پخته: باقالی‌های داغ با گلپر و سرکه فراوان که در سرمای کوه می‌چسبد.

• آش رشته و آش دوغ: در کافه‌های بین راه، خوردن یک کاسه آش داغ با پیازداغ فراوان، انرژی از دست رفته را برمی‌گرداند.

 

• چای و نبات: هیچ‌چیز مثل چای دمی در استکان‌های کمر باریک خستگی را از تن بیرون نمی‌کند.

• جگر و کباب: بوی کباب جزو جدایی‌ناپذیر هوای دربند است.

بهترین زمان سفر

• بهار (فروردین و اردیبهشت): اوج زیبایی و طراوت. رودخانه‌ها پرآب‌ترین حالت خود را دارند و شکوفه‌ها باز شده‌اند.
• تابستان: بهترین زمان برای فرار از گرمای کشنده‌ی مرکز تهران. شب‌های تابستان دربند بسیار زنده و خنک است.
• پاییز (مهر و آبان): فستیوال رنگ‌ها. به‌ویژه درکه و جنگل کارا با برگ‌های زرد و نارنجی، منظره‌ای نقاشی‌گونه می‌سازند. هوا کمی سرد است و باید لباس گرم داشته باشید.
• زمستان: اگر کوهنورد حرفه‌ای نیستید و تجهیزات (یخ‌شکن) ندارید، فقط تا دامنه‌های پایین و رستوران‌ها بروید. منظره کوهستان برفی بسیار زیباست اما مسیرها لغزنده و خطرناک می‌شوند.

راهنمای دسترسی (چطور برویم؟)

دسترسی به هر دو منطقه بسیار آسان است:

مسیر درکه:

با خط ۱ مترو به ایستگاه تجریش بروید.

در میدان تجریش، سوار مینی‌بوس‌ها یا تاکسی‌های «درکه» شوید.

همچنین می‌توانید با بی‌آر‌تی (اتوبوس تندرو) به ایستگاه «نمایشگاه» در اتوبان چمران بروید و از آنجا با تاکسی‌های ولنجک/درکه خود را به میدان درکه برسانید.

مسیر دربند:

با خط ۱ مترو (خط قرمز) به ایستگاه نهایی یعنی ایستگاه تجریش بروید.

از مترو خارج شوید و به سمت میدان قدس یا خیابان فناخسرو بروید.

تاکسی‌های خطی «سربند» شما را در کمتر از ۱۰ دقیقه به پای مجسمه کوهنورد می‌رسانند.

چند توصیه طلایی برای گردشگران

• کفش مناسب: حتی اگر قصد کوهنوردی حرفه‌ای ندارید، کفش کتانی راحت بپوشید. مسیرها سنگ‌فرش یا خاکی هستند و راه رفتن با کفش پاشنه‌دار یا صندل دشوار است.
• پول نقد: اگرچه اکثر دست‌فروشان کارت‌خوان دارند، اما به دلیل کوهستانی بودن منطقه، گاهی اینترنت قطع می‌شود. داشتن مقداری پول نقد هوشمندانه است.
• محیط زیست: این طبیعت زیبا میراث ماست. لطفاً زباله‌های خود (به‌ویژه پلاستیک و بطری آب) را در طبیعت رها نکنید و با خود به پایین برگردانید.
• پارکینگ: اگر با خودروی شخصی می‌روید، بدانید که آخر هفته‌ها (پنجشنبه و جمعه) ترافیک سنگین است و جای پارک در هر دو منطقه (به خصوص دربند) کیمیاست. استفاده از حمل‌ونقل عمومی به‌شدت توصیه می‌شود.
• لباس اضافه: هوای کوهپایه همیشه چند درجه خنک‌تر از مرکز شهر است. حتی در تابستان هم یک سوییشرت نازک برای شب‌ها همراه داشته باشید.

کلام آخر

تهران فقط دود و ترافیک نیست. تهران شهری است که می‌توانید صبح زود در هوای پاک کوهستان صبحانه بخورید و عصر در کافه‌های مدرن مرکز شهر قهوه بنوشید. دربند و درکه فرصتی هستند برای آشتی با طبیعت، لمس آرامش و ساختن خاطراتی که طعم ترشِ لواشک و عطرِ خوشِ کباب دارند.

فرقی نمی‌کند دربند پرهیاهو را انتخاب کنید یا درکه شاعرانه را؛ مهم این است که چند ساعتی از شلوغی شهر فاصله بگیرید و به صدای آب گوش دهید. کوه‌های تهران همیشه آغوششان برای شما باز است.

سفر خوش و گوارا!